محمد بن جرير الطبري (مترجم: جمعى از علماء در نيمه دوم قرن چهارم)
مقدمه 10
جامع البيان عن تأويل آي القرآن (تفسير طبرى) (فارسى)
اجمعين فرمودهاند اين كتاب نفيس از آغاز اندر هفت مجلّد تدوين شده كه هر مجلّد مشتمل بر ترجمه و تفسير چهار جزء و دو هفتم جزء است ، يعنى چهار جزء و يك حزب و چند آيه . جلد اوّل كه منتشر شده از سورهء الفاتحه است تا آيهء 61 از سورهء النّساء ، يعنى ترجمه و تفسير چهار جزء و يك حزب و چند آيه ؛ و اين جلد حاضر ، يعنى جلد دوّم ، نيز هم چنان مشتمل است بر ترجمه و تفسير چهار جزء و يك حزب و چند آيه ، از آيهء 62 سورهء النساء تا آيهء 171 سورهء الاعراف . پس هر يك از مجلّدات مشتمل بر يك هفتم از قرآن مجيد است بىهيچ كم و زياد ، در ترجمهء آيات هم زيادى و كمى نيست ، و امّا مطالب تفسيرى ممكن است بتفصيل باشد يا باختصار . اگر مشاهده مىشود كه تعداد صفحات اين مجلّد اندكى كمتر از صفحات مجلّد اول است ، و يا اگر مثلا شمارهء صفحات مجلّد سوم بيش از مجلّد اول باشد ، از اين روى است و گرنه متن قرآن مجيد بهفت قسمت مساوى است در هفت مجلّد . اين نكته هم ناگفته نماند كه غير از نسخهء متن و نسخهء كتابخانهء پاريس ( كه تنها مجلّد اول آن بدست است ) ، در نسخههاى ديگر - كه ذكر آنها رفت - آغاز و انجام مجلّدات هفتگانه مشخّص نيست ، تنها در حاشيهء نسخهء حراجچى ارغلو اشارتى است كه سبع دوم بپايان رسيده ؛ امّا آغاز و انجام قسمت قسمت ترجمه و تفسير در همه نسخ يكسان است و اختلافى نيست . 5 - جاى جاى معانى لغاتى مفهوم نگشت ، و همچنين ضبط صحيح بعضى اسامى خاص با تفحّصى كه شد معلوم نشد ، امانت را هم چنان كه در نسخهء متن بود نقل و ضبط گشت ، و اميد است با استقصايى بيشتر و با راهنمايى ارباب علم و اطلاع در حلّ اين كلمات توفيق حاصل شود .